Lang beschouwd als een materiaal uit het verleden, beleeft ruw leem de afgelopen tien jaar een opmerkelijke renaissance in de wereld van renovatie en nieuwbouw. In België, en in het bijzonder in Wallonië, krijgt dit herstel een bijzondere dimensie dankzij de aanwezigheid van een uitzonderlijk leembed: de klei van de Briqueterie de Wanlin.
Ruw leem: een oud materiaal dat opnieuw in de schijnwerpers staat
Van de rotswoning in de Maghreb tot de vakwerkhuizen in Normandië, van de middeleeuwse leemsteden in Jemen tot de traditionele boerderijen van onze Belgische Ardennen: leem heeft de mensheid vergezeld sinds haar eerste bouwwerken. Dit natuurlijke materiaal, rechtstreeks uit de bodem gewonnen, vereist noch verhitting noch belangrijke chemische transformatie. Dat is zijn kracht en zijn edele eenvoud.
Vandaag, geconfronteerd met klimaatuitdagingen en een groeiende vraag naar gezonde en duurzame materialen, herontdekken bouwprofessionals de deugden van leem. In Europa zien we een gestage toename van bouwwerven die leempleistersystemen gebruiken, zowel bij renovatie als bij nieuwbouw. Duitsland, pionier op dit gebied, telt al duizenden gespecialiseerde applicateurs. Frankrijk, Nederland en België volgen dit tempo in snel tempo.
Wallonië: een vruchtbare bodem voor natuurlijk leem
Wallonië heeft een aanzienlijk troef: zijn leemrijke bodems, gevormd door miljoenen jaren sedimentatie, bevatten klei van uitzonderlijke kwaliteit. De Briqueterie de Wanlin, gevestigd in de Lessevallei since de 19e eeuw, is het meest emblematische voorbeeld. De fijne, plastische en homogene klei van Wanlin wordt al lang door professionals erkend als een van de beste van Europa voor toepassingen in afwerking.
Het is precies op deze klei van Wanlin dat de volledige Argibat-gamma is gebaseerd. Elk product — EasyClay, Argiline, Clay White Finish, Argibase — is geformuleerd om de natuurlijke kwaliteiten van deze lokale klei te benutten, terwijl het tegelijkertijd voldoet aan de technische eisen van hedendaagse bouwwerven.
Ecologische renovatie: leem bewijst zijn waarde
In de renovatiesector biedt leem oplossingen voor meerdere grote uitdagingen die zich stellen bij het oude Waalse bouwpatrimonium:
- Compatibiliteit met oude ondergronden: leempleistersystemen zijn soepel, ademend en perfect compatibel met muren van steen, baksteen, vakwerk of pisé die men aantreft in de hoeves en karakterwoningen van onze regio's.
- Vochtregulatie: oude gebouwen kampen vaak met vochtproblemen. Leem absorbeert overtollig vocht en geeft het geleidelijk terug, waardoor condensatie en schimmel worden vermeden zonder mechanische systemen.
- Geen VOS: in tegenstelling tot conventionele verf en pleistersystemen emitteert leem geen vluchtige organische stoffen, waardoor het de ideale keuze is voor gezonde interieurs, met name in passieve of laagenergie-woningen.
- Thermische traagheid: aangebracht in voldoende dikte slaat leem overdag warmte op en geeft die 's nachts terug, waardoor de binnentemperatuur stabiel blijft en de verwarmingsbehoefte daalt.
Nieuwbouw: leem verschijnt in de lastenboeken
Als renovatie de meest directe markt vertegenwoordigt, kent ook nieuwbouw een significante doorbraak van ruw leem. Belgische architecten die werken aan projecten met hoge milieuprestaties — passieve woningen, NZEB-gebouwen (Nearly Zero Energy Buildings), stro- of houtbouw — specificeren steeds vaker leempleistersystemen voor de binnenafwerking.
De redenen zijn meervoudig: leem vult houtskeletbouw ideaal aan door de vochtoverdrachten te beheren, het brengt extra thermische traagheid aan in lichte constructies, en het heeft een extreem gunstige koolstofbalans vergeleken met cement- of gipsgebaseerde pleistersystemen.
In Wallonië hebben al meerdere voorbeeldprojecten de relevantie van deze aanpak aangetoond: eco-wijken in Namen, groepswoningen in de Condroz, gerenoveerde hoeves in de Ardennen. In al deze bouwwerven hebben leempleistersystemen bijgedragen aan een interieurkwaliteit van onvergelijkbaar niveau — warm, gezond en levendig.
Opleiding: de sleutel tot groei
Een van de historische belemmeringen voor de ontwikkeling van ruw leem in België was het gebrek aan professionals die opgeleid zijn in de toepassing ervan. In tegenstelling tot cement- of gipspleistersystemen vereist leem specifieke kennis: inzicht in het materiaal, beheersing van droogtijden, voorbereiding van ondergronden, beheer van diktes. Deze knowhow moet worden verworven en doorgegeven.
Daarom ontwikkelt Argibat, op initiatief van Xavier Cartuyvels, actief een netwerk van opgeleide en gecertificeerde applicateurs. Opleidingen in de toepassing van leempleistersystemen worden aangeboden aan ambachtslieden die zich willen specialiseren in dit sterk groeiende domein. Het doel: in elke Waalse provincie minstens één referentie-applicateur hebben die kan inspelen op de vragen van particulieren en bouwmeesters.
Vooruitzichten: een markt in volle groei
De signalen zijn eenduidig: de markt voor natuurlijke bouwmaterialen — waarvan leem een van de pijlers is — zal de komende jaren blijven groeien. De nieuwe Europese regelgeving inzake energieprestaties van gebouwen (EPBD-richtlijn), milieucertificaten zoals BREEAM of DGNB, en de evolutie van de verwachtingen van opdrachtgevers wijzen allemaal in dezelfde richting.
In België is de toename van het aantal bouwwerven dat gebruikmaakt van biobased materialen al merkbaar. De keten hout-stro-leem is aan het structureren rondom betrokken regionale actoren, waarvan Argibat voortaan deel uitmaakt.
Voor renovatie- en bouwprofessionals die deze evolutie willen anticiperen en hun klanten gezonde, duurzame en esthetische oplossingen willen bieden, vertegenwoordigt ruw leem een concrete opportuniteit — vandaag al beschikbaar, met de begeleiding van Argibat.
Neem contact met ons op voor meer informatie over onze producten, tarieven en opleidingen.